Gülay Sezerer Kuru

Economic Geologist, QP, CPG, EFG, UMREK-CP

Yeni Bulgular; Sivas, Ulaş, Soğukpınar Ni Zenginleşmeleri

   Çamözü krom yatağı içerisindeki Soğukpınar Ni zenginleşmeleri ilk defa olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmanın amacı cevherleşmenin yan kayaçlarının petrografik ve alterasyon petrografi özelliklerini ortaya koymak ve cevher mineralleri ile yankayaçlar arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılması ve ekonomikliliğinin belirlenmesidir. Sivas havzasında üç tektonik birim dikkati çekmektedir; Pontid Tektonik Birimi, Kuzey Anadolu Ofiyolitik Kuşağı ve Erken-Geç Kretase yaşlı metamorfik birimlerdir.  Soğukpınar Cr-Ni yatağı, Kuzey Anadolu Ofiyolitik kuşağı içerisinde yer almaktadır. Erken-Geç Kretase yaşlı granitoyitler ve Oligo-Miyosen kırıntılı seriler daha eski birimler üzerine uyumsuz olarak gelmektedirler.  

   Çalışma alanında, daha geç kromit oluşumlarının, daha genç nikel sülfür mineralleşmelerine eşlik ettiği gözlemlenmektedir. Bölgenin jeolojik, jeomorfolojik ve iklim özelliklerine bağlı olarak çalışma alanında, bozunmamış peridotitlerin oluşturduğu zon, saprolitik zon, yer yer kil zonları, sarı renkli limonitik ve hematit zonları gibi farklı lateritik zonlar gözlenmektedir.  Soğukpınar Nikel zenginleşmesi,  peridotitlerin lateritleşmesi sonucu karmaşık ve zonlu bir yapı sunmaktadırlar. Nikel içeren birincil minerallerin serpantinleşmiş ultramafik kütleler içinde yeralan pentlandit ve çeşitli nikel-sülfür alaşımları oldukları saptanmıştır. Bu lateritik nikel zenginleşmesi başlıca serpantinleşmiş ultrabazikler (% 0,2-3,4 Ni) demirli ve kilce zengin zonda (% 0,1-2 Ni), (silisli laterit (% 0,2-3,1 Ni) olmak üzere farklı zonlardan oluşmaktadır. Buna karşın her bir lateritik zonlanmanın mineralojik ve kimyasal özellikleri farklı özellikler sunması nedeniyle bu özelliklerin detaylı olarak ortaya konulması çalışmaları sürmektedir. Bu zonlarda nikel mineralleri pentlandit, millerit ve nikelin den oluşmaktadır. Millerit hidrotermal alterasyonu ile nikel hidroksit minerali olan tamamen veya kısmen jamborit’e dönüşmüştür ve diğer nikel sülfür minerallerinin de hidrotermal alterasyona uğraması ile tamamen veya kısmen, diğer nikel oksi-hidroksit minerallere dönüştükleri de gözlenmiştir. Kromitin zenginleştirmeden geriye kalan atık ürününde ortalama % 33.41 SiO2;  % 0.61 Al2O3; % 9.07 Fe2O3;  % 37.39 MgO;  % 0,93 CaO;  % 2.72 Cr2O3;  % 0.10 Cl;  % 0,31 Ni;  % 0,02 S; kızdırma kaybı % 15.86 olarak bulunmuştur ve yüksek demir oksit oranına rağmen manyetik özelliği yoktur. Nikel atık üründe oksit-hidroksit formunda, bir miktarda kükürde bağlı olarak sülfür formundadır. EPA ve NiS küpelasyon ve ICP-MS ile yapılan iz element taramalarında altın ve platin grubu elementler, ortalama 0.429 gr/ton olarak bulunmuştur. Kromit ve nikel mineralleşmelerinin bulunduğu altere yan kayaçlarda ise Sc-skandium-değerler ise 65ppm-145 ppm arasındadır.

   Bu çalışma ile jeokimyasal-jeometalurjik olarak oldukça önemli bir lateritik nikel kaynağı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sivas, Soğukpınar, lateritik nikel, jamborit

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *.

*
*
You may use these <abbr title="HyperText Markup Language">HTML</abbr> tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>